home > toerisme > wereldoorlog I

wereldoorlog I

De Eerste Wereldoorlog ging bijzonder heftig te keer in deze streek. Vooral tijdens de Slag om Passchendaele kregen vnl. Zonnebeke en Passendale rake klappen. De herinnering aan deze helse 100 dagen wordt levendig gehouden in het Memorial Museum Passchendaele 1917 dat gehuisvest is in het kasteel van Zonnebeke. U vindt er foto- en filmbeelden, een uitgebreide collectie historische voorwerpen en levendig gereconstrueerde taferelen maar de absolute blikvanger is een onderaardse gang met communicatie- en verbandpost, hoofdkwartieren, werk- en slaapplaatsen.
Het Memorial Museum Passchendaele 1917 is de perfecte startplaats voor een bezoek aan de oude slagvelden. Een must voor toerist en specialist.

 

Reeds vanaf eind augustus 1914 verschijnen hier Duitse verkenningspatrouilles. Vanaf 19 oktober komen er massaal geregelde troepen aan en begint de Eerste Slag om Ieper, die op 11 november eindigt bij de Nonnebossen. Britten en Fransen kunnen voorkomen dat de Duitsers de doorsteek maken naar Ieper en beide partijen graven zich in op de heuvelkam. In het voorjaar van 1915 beginnen de Duitsers de Tweede Slag om Ieper en gebruiken hiervoor een nieuw wapen:gifgas. Hierdoor verschuift de frontlijn naar het Hooge, waarbij onze dorpen voor meer dan twee jaar in het Duitse hinterland liggen. De Duitsers maken hier gebruik van om over de hoogten verschillende weerstandslijnen aan te leggen met een verdediging georganiseerd rond betonbunkers en mitrailleurs.

 

Wanneer de Britten in de zomer van 1917 in de aanval gaan, is een catastrofe dan ook onvermijdelijk. 'Passchendaele' is niet alleen een begrip in de geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog, maar ook een synoniem voor zinloos oorlogsgeweld in zijn meest gruwelijke vorm. In honderd dagen worden hier tijdens de Derde Slag om Ieper meer dan 400.000 militairen buiten gevecht gesteld voor een terreinwinst van slechts enkele kilometers. Het bombardement dat aan het Britse offensief voorafgaat, is het meest intense uit de hele oorlog en verandert de streek in een ontoegankelijke modderpoel. In het voorjaar van 1918 zijn het opnieuw de Duitsers die in de aanval gaan en moeten de Britten zich terugtrekken tot voor Ieper. Op 28 september 1918 begint het Eindoffensief en bevrijden Britten en Belgen onze gemeenten, waar niets er nog op wijst dat hier ooit vijf bloeiende dorpen gestaan hebben.

 

Als belangrijkste getuigenissen van de Eerste Wereldoorlog telt Zonnebeke vijf begraafplaatsen van de Commonwealth.

Op de eerste plaats is dit Tyne Cot Cemetery in Passendale, dat met zijn 11.956 grafstenen de grootste Britse militaire begraafplaats is op het Europese vasteland. De begraafplaats wordt jaarlijks bezocht door bijna 200.000 bezoekers, waarmee het de bekendste oorlogssite is aan het hele westelijk front. De achterzijde van Tyne Cot is gevormd door een Missing Memorial, dat met zijn 34.957 namen het vervolg geeft op de vermistenlijst van de Menenpoort en dat vanaf de zomer van 1917.

In het Polygoonbos bevindt zich het indrukwekkende Buttes New British Cemetery voor de schietheuvel van een vooroorlogs militair domein.

Daar tegenover het kleinere Polygon Wood Cemetery.

Verder hebben we nog Passchendaele New British Cemetery in de 's Graventafelstraat en Zantvoorde British Cemetery, dat ongetwijfeld een van de meest markante begraafplaatsen is in de hele Salient.

 

Aan de bloedige gevechten herinneren ook zeventien monumenten.

Passendale

Zonnebeke

Geluveld

Zandvoorde

Beselare

 

 

Daarnaast bestaan er nog verschillende gedenkplaten:

 

Op de gemeentelijke begraafplaats van Zonnebeke is er een crypte met veertien tastbare kisten van Zonnebeekse gesneuvelden, een luguber unicum in België.

Als authentieke getuigenissen van de Duitse verdedigingslijnen op de heuvelrug zijn er nog op diverse plaatsen betonbunkers te vinden, echter meestal op private eigendom.

Even buiten de dorpsplaats van Zandvoorde is er evenwel een permanent toegankelijke en beschermde Duitse commandobunker, bestaande uit zes kamers en gebouwd in 1916. Een belangrijke ondergrondse hospitaalbunker bij Clapham Junction is te bezoeken voor groepen na reservatie bij de dienst toerisme. Van andere constructies wordt nagegaan hoe ze in de toekomst kunnen ontsloten worden.

 

Een laatste oorlogsrelict zijn de tientallen ondergrondse constructies (dug-outs) die zich nog diep onder onze akkers bevinden. Een bekend voorbeeld is Beecham Dugout, die in 1999 op spectaculaire wijze ontdekt werd op 400 m van Tyne Cot Cemetery. Het patroon van de Australische dugout die in 1989 gevonden is tijdens de opgravingen aan de Augustijnenabdij, kan gezien worden in de archeologische tuin naast de kerk van Zonnebeke. Om redenen van veiligheid en conservatie zijn de dug-outs zelf niet te bezoeken. .

 

In het Memorial Museum Passchendaele 1917 bevindt zich wel een reconstructie van een dug-out. Om de belangrijkste oorlogssites op haar grondgebied aan te duiden, is de gemeente vanaf 2002 begonnen met het plaatsen van historische infodragers. De eerste zijn gezet in Geluveld en dit bij het kasteel, op de Zandberg en voor de Nonnebossen.

 

Herinneringen aan Den Grooten Oorlog: