Een ongeluk komt nooit alleen

Op maandag 19 en dinsdag 20 oktober 1914 wordt de lokale bevolking door de Franse en Britse militaire overheid, brutaal en onverwijld op de vlucht gedreven voor de naderende Duitse vijand. De vluchtelingenstroom trekt zich op gang in westelijke richting, naar Ieper (behalve enkele uitzonderingen in Beselare en Passendale die richting Roeselare kiezen). De vluchtelingenstroom houdt pas dagen later halt aan het station van Poperinge waar duizenden (meestal ‘gebroken’) families op de trein worden gezet richting Frankrijk.

Zij die familie of vrienden hadden te Ieper waar ze terecht waren gekomen, keken nog even de kat uit de boom en bleven in de stad in plaats van verder westwaarts te vluchten. De stad zat overvol. Zelfs openbare gebouwen die niet waren bezet door militairen barstten uit hun voegen. De gastvrijheid en het patriottisme maken stilaan plaats voor berekend egoïsme.

Ondertussen is ook Ieper niet meer veilig. De zware nachtelijke bombardementen van 29 en 30 oktober en 22 november doen velen opnieuw verder vluchten. Wie blijft, zoekt de kelders op. Door overbevolking in onhygiënische omstandigheden, breekt eind december tyfus uit. De besmettelijke diarree neemt snel uitbreiding.

Op 7 januari 1915 worden de eerste tyfuslijders opgenomen in het gesticht "Het Heilig Hert" op de Poperingseweg dat sinds 2 december tot burgerhospitaal is omgetoverd. De "Friend Ambulance Unit" (FAU), een Britse menslievende organisatie die zich inzet voor de burgerbevolking, bemant het hospitaal. De medewerkers zijn gekleed in kaki-uniform, maar zonder militair karakter. De Engelse doktors Fox, Manning, Smerdon en Thompson hebben de handen meer dan vol in de vier ziekenzalen. Vanaf 12 januari wordt een dagelijks register van de opnames bijgehouden.

De tyfusepidemie breidt steeds verder uit. De overheid neemt maatregelen. De behandelende doktors en verplegenden krijgen strenge hygiënische voorschriften en worden verplicht regelmatig een Engelse sigaret op te steken. Vanaf 25 januari moet bij verordening alle water voor huishoudelijk gebruik eerst gekookt worden en een massale inentingscampagne komt op gang. Enkele dagen later wordt een Search Party opgericht. Dit is een werkgroep, vooral bemand door Friend zusters, die actief op zoek gaan in de stad naar tyfusleiders, een behandeling voorzien en hun huizen ontsmetten. Het hospitaal wordt te klein en vanaf 6 februari worden de tyfuslijders, van zodra medisch mogelijk vervoerd naar een hospitaal te Sint-Omer via Poperinge. Vanaf 15 februari worden door de Friends tonnen drinkwater geplaatst op zes plaatsen in de stad. De burgers worden verplicht dit water te gebruiken. Het is ontsmet met chloor en niet bijzonder smakelijk bij de bereiding van spijzen, maar beter dit dan de vreselijke ziekte. Slechts vanaf 6 maart lijkt het ergste voorbij en vanaf 13 april wordt de toestand als “onder controle” bestempeld.

Door de zware bombardementen op de stad ter gelegenheid van de Tweede Slag om Ieper vanaf 22 april 1915 wordt de stad op militair bevel volledig ontruimd. Ook het hospitaal wordt beschoten. De dokters, zieken, zusters en aalmoezenier worden geëvacueerd. De laatste burgers verlaten de stad rond 5 mei.

Onder de 884 opgenomen gekwetsten en vooral zieken tussen 12 januari en 22 april bevonden zich 132 Zonnebekenaren. 116 waren getroffen door de besmettelijke tyfus, 33 overleefden de epidemie niet. Hun namen:

Naam Deelgemeente Opnamedatum Overleden te Overlijdingsdatum
Demey Jules Zonnebeke 07/01/1915 St.-Omer 26/03/1915
Neyrinck Cyriel Beselare 08/01/1915 Ieper 14/01/1915
Verbeke Ch/-L/ Geluveld 10/01/1915 Ieper 19/01/1915
Van Overberghe Rosalie Geluveld 13/01/1915 Ieper 31/01/1915
Degrijze Isidoor Zonnebeke 13/01/1915 Ieper 21/01/1915
Pettillioen Henri Beselare 20/01/1915 Ieper 20/01/1915
Deschacht Camiel Passendale 20/01/1915 Ieper 23/01/1915
Demey Emiel Zonnebeke 22/01/1915 Ieper 31/01/1915
Vrouw Bouckaert Beselare 24/01/1915 Poperinge 07/02/1915
Vrouw Vandamme Passendale 25/01/1915 Ieper 06/02/1915
Vrouw Vlaeminck Beselare 25/01/1915 Poperinge 17/02/1915
Vandamme Emiel Passendale 25/01/1915 Ieper 29/01/1915
Gonwy E/ Hoet Passendale 25/01/1915 Ieper 02/02/1915
Cappelle Cyriel Passendale 01/02/1915 Poperinge 07/02/1915
Vandorpe Polydor Zonnebeke 01/02/1915 Ieper 08/02/1915
Cornardt Emiel Zonnebeke 01/02/1915 Poperinge 07/02/1915
Cornardt Magd/ Zonnebeke 01/02/1915 St.-Omer 07/02/1915
Cappelle Emilie Passendale 03/02/1915 St.-Omer 12/02/1915
Decaestecker Charles Zonnebeke 10/02/1915 St.-Omer 21/02/1915
Breyne Leonie Beselare 11/02/1915 Ieper 19/02/1915
Lambert Ivo Geluveld 15/02/1915 St.-Omer 1 06/02/1915
Dewulf Lucie Zonnebeke 15/02/1915 Ieper 08/03/1915
Vandepoele Rosalie Zonnebeke 15/02/1915 St.-Omer 16/02/1915
Vandorpe Jeanne Zonnebeke 19/02/1915 Ieper 02/03/1915
Lecluyse Leon Passendale 20/02/1915 Ieper 01/03/1915
Deprez Julie Beselare 21/02/1915 St.-Omer 23/02/1915
Vrouw Vande Capelle-Calis Beselare 27/02/1915 Ieper 04/03/1915
Parmentier Irma Passendale 05/03/1915 St.-Omer 06/03/1915
Pollefijt Louise Passendale 06/03/1915 Ieper 12/03/1915
Bekaert Irma Beselare 11/03/1915 Ieper 20/03/1915
Bataille Marie Zonnebeke 24/03/1915 Ieper 25/03/1915
Vandamme Jules Passendale 02/04/1915 Ieper 13/04/1915
Demey Emilie Zonnebeke 12/04/1915 Ieper 14/04/1915