Nucleair risico? Zorg dat je een doosje jodiumtabletten in huis hebt

In België en dicht bij onze landsgrenzen zijn er enkele nucleaire sites. Het is belangrijk dat ook jij als inwoner weet hoe je moet voorbereid zijn. De overheid helpt je hier af en toe aan herinneren. Een van de beschermingsmaatregelen is het in huis hebben van een doosje jodiumtabletten.

Een doosje jodiumtabletten in huis hebben is vooral aangeraden voor burgers die binnen een zone van 20 kilometer rondom een nucleaire installatie wonen.

Onze gemeente Zonnebeke valt niet in een nucleaire noodplanningszone. Voor inwoners uit Groot-Zonnebeke is de kernboodschap: behoor je tot de risicogroep (kinderen, jongeren onder 18 jaar, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven) of werk je met risicogroepen, zorg er dan voor dat je jodiumtabletten in huis hebt. Heb je al jodiumtabletten in huis met een productiedatum van 2011 of eerder: wissel het doosje om in je apotheek voor een meer recente versie (tenzij je niet langer in de risicogroep zit).

Welke nucleaire installaties?

In België zijn er zes nucleaire sites: Doel, Mol, Dessel en Geel in Vlaanderen, Fleurus en Tihange in Wallonië. In onze buurlanden bij de landsgrenzen is er ook de centrale van Chooz, vlak bij de provincie Namen, en die van Borssele, vlak bij de provincie Oost-Vlaanderen.

 

 

 

 

 

 

 

De kans op een nucleair ongeval op een van deze sites is klein, maar niet volledig uit te sluiten. Daarom is het belangrijk dat ook jij het nucleaire risico, de acties van de overheid en de juiste manier om jezelf te beschermen kent.

Wat is het nucleaire risico?

Kerncentrales, maar ook de geneeskunde en de industriële sector, gebruiken radioactiviteit, bijvoorbeeld bij de productie van elektriciteit of medische beeldvorming (scans). Radioactiviteit is eigenlijk een natuurlijk fenomeen. Ons lichaam krijgt dagelijks een dosis straling van de aarde en uit het heelal. Blootstelling aan een hoge dosis straling kan gevolgen hebben voor de gezondheid. Als er, ondanks de uitgebreide veiligheidssystemen, iets misloopt in een nucleaire installatie, starten er verschillende procedures en noodplannen. Die zorgen ervoor dat de gevolgen van het nucleair ongeval beperkt blijven voor mens en milieu.

Uitzonderlijk kan er een radioactieve uitstoot zijn in de lucht, in het water of op de bodem, wat kan leiden tot mogelijk besmetting of bestraling. Eén van de mogelijke bestanddelen van een radioactieve wolk is radioactief jodium.

Bij een radioactieve uitstoot en zonder jezelf te beschermen, kan je lichaam het radioactief jodium, waaraan je op dat moment bent blootgesteld, opnemen en opstapelen in je schildklier. Hierdoor neemt het risico op schildklierkanker toe, zeker bij kinderen.

Radioactief jodium kan op drie manieren je lichaam binnendringen:

  • Inademen van lucht met radioactief jodium. Dit gevaar kun je grotendeels afwenden door binnen te blijven en ramen en deuren gesloten te houden. Daarom is schuilen de beste beschermingsmaatregel.
  • Innemen van drank of voedsel met radioactief jodium. Bij een nucleair ongeval zal de overheid steeds de nodige maatregelen nemen om het eten van radioactief besmet voedsel te voorkomen, bijvoorbeeld het verbod om melk of groenten te drinken/eten.
  • Opname via de huid: dit is meestal te verwaarlozen.

Wat doet de overheid?

De overheid en de uitbaters van nucleaire installaties werken samen om de risico’s van deze installaties zo klein mogelijk te houden. Het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) houdt nauw toezicht op de veiligheid van deze installaties. Zij controleren of alle veiligheidsvoorwaarden strikt worden nageleefd.

Omdat een noodsituatie nooit helemaal kan worden uitgesloten, stellen de overheid, de uitbaters en de hulpdiensten noodplannen op, die ze regelmatig inoefenen. Met deze plannen en procedures proberen zij de noodsituatie zo snel mogelijk onder controle te brengen en de gevolgen voor de bevolking en onze omgeving zo laag mogelijk te houden.

Wat zijn de belangrijkste beschermingsmaatregelen bij een nucleair ongeval?

Bij een nucleaire noodsituatie, is schuilen de beste manier om jezelf te beschermen. Zo voorkom je bestraling en besmetting.

  • Blijf binnen of ga naar binnen in het dichtstbijzijnde gebouw. Blijf binnen tot je bericht krijgt dat het opnieuw veilig is.
  • Sluit alle ramen, deuren en schakel alle ventilatie-, verwarmings- en aircosystemen uit. Neem bij voorkeur plaats in een centrale ruimte, op het gelijkvloers. Muren en plafonds bieden een betere bescherming dan ramen. Sluit de toevoer van buitenlucht van je schoorsteen af.
  • Luister naar de berichten van de overheid. Informeer je over de juiste maatregelen via radio, TV, de officiële websites en sociale media van de overheid.

Waarvoor dienen jodiumtabletten?

Door op het juiste moment jodiumtabletten met stabiel (niet-radioactief) jodium in te nemen, zorg je ervoor dat je schildklier verzadigd is en geen onstabiel (radioactief) jodium meer kan opnemen. Door het innemen van stabiele jodiumtabletten kun je dus je schildklier beschermen. Het innemen van jodiumtabletten is enkel nuttig als het op het juiste moment gebeurt. Neem dus nooit zomaar zelf jodiumtabletten in. Wacht altijd op de officiële toestemming van de Belgische overheid.

Waar kun je jodiumtabletten verkrijgen?

In België kun je op voorhand gratis jodiumtabletten afhalen bij de apotheker. Het is belangrijk om jodiumtabletten in huis te hebben:

  • Als je in de buurt van een nucleaire centrale woont: alle inwoners en verantwoordelijken van collectiviteiten (bedrijven, scholen, jeugdbewegingen enzovoort) van gemeenten binnen een zone van 20 kilometer rondom een nucleaire centrale (10 km voor het Nationaal Instituut voor Radio-elementen (IRE) in Fleurus) halen best jodiumtabletten in huis. Binnen deze zones zal je apotheker je bij je apotheekbezoek een doosje tabletten aanbieden.
  • Voor wie jonger is dan 18 jaar: hoe jonger je bent, hoe gevoeliger je bent voor de gevolgen van radioactief jodium. In heel België is het daarom aangeraden voor kinderen en jongeren tot 18 jaar om een doosje jodiumtabletten in huis te hebben. Dit geldt ook voor crèches, kleuter-, lagere en middelbare scholen.
  • Voor zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven.

Ben je ouder dan 40 jaar? Dan bespreek je best even met je huisarts of jij jodiumtabletten mag innemen. Jodiumtabletten verzadigen de schildklier, zodat deze geen radioactief jodium kan opnemen. Bij personen ouder dan 40 jaar werkt de schildklier niet altijd meer zo goed, waardoor er meer risico is op ongewenste bijwerkingen door de tabletten.

Houdbaarheid jodiumtabletten

Heb je al een doosje jodiumtabletten in huis? Controleer dan de productiedatum ervan. Is de productiedatum van 2011 of eerder, dan kun je je doosje gratis omruilen bij je apotheker. Een doosje is minstens 10 jaar houdbaar.

De jodiumtabletten met productiedatum 2010 en 2011 worden sinds enkele jaren door Sciensano getest op hun werkzaamheid. In het voorjaar van 2023 deed Sciensano een grondige analyse van deze tabletten. Uit deze testen blijkt dat de tabletten nog minstens houdbaar zijn tot en met 18 april 2024. De houdbaarheid wordt ieder jaar opnieuw getest.

Uit voorzorg, om een mogelijks verminderde werking van de tabletten voor te zijn, raden we toch aan om gratis bij je apotheek een nieuw(er) doosje te gaan halen. De nieuwere doosjes die bij de apotheek te verkrijgen zijn hebben een productiedatum van 2017. Het oude doosje kun je gewoon achterlaten bij je apotheek.

Collectiviteiten

Wat zijn collectiviteiten? Bijvoorbeeld crèches, scholen, bedrijven, woonzorgcentra, ziekenhuizen…

Alle collectiviteiten binnen de noodplanningszones én alle collectiviteiten in heel België waar kinderen tot 18 jaar aanwezig zijn, krijgen de oproep om jodiumtabletten te voorzien voor personeel en klanten/bezoekers/aanwezigen.

Om te bepalen hoeveel jodiumtabletten juist nodig zijn, kun je een rekenmachine op nucleairrisico.be gebruiken om op basis van het aantal aanwezigen per leeftijdscategorie het juiste aantal doosjes te verkrijgen.

Om het aantal te bepalen, moet je rekening houden met het globale aantal personen die in de collectiviteit kunnen aanwezig zijn. Dit betekent dus zowel het personeel, maar ook potentiële externe bezoekers.

Vervolgens kun je het benodigde aantal doosjes gratis afhalen bij de apotheker.

Meer info? nucleairrisico.be

Laatste update: 5 februari 2024
zonnebeke-grafisch-element-zon
zonnebeke-grafisch-element-beek
zonnebeke-grafisch-element-zon